Ticwatch E - een smartwatch met TalkBack

Introductie

Smart Watches bestaan alweer een aantal jaren, maar totdat Apple in 2015 met de eerste generatie Apple Watch uitkwam, was het enige dat je als spraakgebruiker met zo'n horloge kon, de data die het horloge opleverde nalezen op je telefoon. Dat was al best heel leuk, maar niet zo interactief als echt live naar je gegevens kijken. Voor mij als Android gebruiker was de toegankelijkheid van de Apple Watch jaloersmakend. Zoals het Apple betaamt, werken Apple watches alléén met iPhones, iPads en iPods.

Google heeft sinds maart 2014 een eigen besturingssysteem voor slimme horloges. Tot voorkort hete dit Android Wear, maar sinds maart van dit jaar heet het Wear OS. Sinds versie 2.8 (december vorig jaar) is er min of meer serieuze ondersteuning voor TalkBack, wat betekent dat ook de extra onderdelen die je op een wijzerplaat kunt plaatsen nu met TalkBack te benaderen zijn. Dit was voor mij het moment om rond te gaan kijken naar een geschikt horloge.

Eisen aan het horloge

Net als bij Android telefoons is er een flinke keuze uit horloges met Android Wear of Wear OS. Deze varieren van horloges die nauwelijks meer zijn dan veredelde stappentellers tot bijna volwaardige telefoons. De twee zaken waar je op moet letten om überhaupt een kans te hebben op succes met TalkBack zijn:

• heeft het horloge een luidspreker
• draait het horloge Android wear of Wear OS 2.8 of hoger

Een luidspreker is niet standaard op Android horloges, evenals een microfoon, dus wil je een horloge proberen, let daar dan goed op. Mijn keuze is uiteindelijk gevallen op de TicWatch E, een horloge dat je bij www.amazon.uk kunt bestellen voor ongeveer €176. Het horloge heeft een luidspreker, microfoon, gps ontvanger, stappenteller, hartslagmonitor en misschien nog wel een paar verdwaalde sensoren. Er bestaat ook een S versie van de Ticwatch. Het voornaamste verschil met de E is dat bij de S versie de GPS antenne in het horlogebandje zit, waardoor GPS ontvangst beter zou moeten zijn dan bij de E versie. Andere merken die op het moment dat ik dit schrijf in aanmerking komen, zijn LG en Huawei.

Beschrijving van de TicWatch E

De TicWatch is een horloge met een ronde wijzerplaat. Deze licht iets verzonken in de kast. Er zit één drukknop op het toestel, die voor verschillende functies gebruikt wordt. Hierbij kun je denken aan het wisselen tussen wijzerplaat en app lijst, het starten van de Google assistent en het opneieuw opstarten van het horloge.
Het bandje is van zacht flexibel materiaal en het kan makkelijk worden verwisseld voor b.v. een bandje van een andere kleur mocht je daar zin in hebben. Aan de onderkant vna het horloge, dat deel dat op je pols rust, tref je de aansluiting voor het meegeleverde adapterkabeltje aan en een rondje dat naar ik aanneem de hartslagsensor is.
De aansluiting waarmee het horloge wordt opgeladen is geen standaard model, in ieder geval niet een standaard die ik ken. De connector is licht magnetisch, zodat de connector makkelijk aan het horloge clickt.

Installatie

Het is in principe mogelijk de hele installatie van het horloge zonder hulp van een ziende uit te voeren, maar het kan geen kwaad er één in de buurt te hebben, als de installatie ergens niet goed gaat. Voor Android en IOS is de procedure ongeveer gelijk:

1. Zorg dat de app wear OS by Google op je toestel is geïnstalleerd.
2. Zorg dat je telefoon op Engels staat. (dit is helaas nodig sinds de laatste update van het horloge en is een bug).
3. Zorg dat het horloge voldoende is opgeladen.
4. Herstart het horloge door de knop minstens 10 seconden ingedrukt te houden.
5. Wacht minstens anderhalve minutt om het horloge de tijd te geven op te starten.
6. plaats twee vingers naast elkaar op de wijzerplaat. Eén vinger vlakbij het knopje, de andere wat verderop en laat deze staan.
7. Na een tijdje zal het horloge trillen en melden dat om toegankelijkheid in te shcakelen je je vingers moet laten staan totdat je een pieptoon hoort.
8. Haal ca 5 seconden later je vingers van het scherm. Na nog wat trillen en rammelen zal het horloge beginnen te praten en een TalkBack tutorial voorstellen.
9. bepaal zelf of je deze wilt uitvoeren. Zo niet, of als je hem zat bent, veeg je met twee vingers naar rechts om een menu terug te gaan.
10. Je hebt nu een sprekend horloge en kunt de installatie spraakgestuurd afmaken door de prompts te volgen.

Na een tijdje zal het horloge je vragen de telefoon ter hand te nemen, de WearOS app te openen en daar een koppeling met het horloge tot stand te brengen. Als dit is gelukt kan er informatie uit apps vanaf het toestel naar het horloge worden gestuurd. Je bepaalt zelf welke apps je wilt synchroniseren met je watch. Als de setup met succes is doorlopen, heb je aan het eind een Engels sprekend horloge, dat, als je er op tikt, de tijd zal melden. Als je vervolgens naar links of rechts swipet hoor je niets. Je staat dan op de stappenteller die nog niets te melden heeft.

Het kiezen van een wijzerplaat

Het horloge wordt geleverd met een aantal wijzerplaten. Lang niet allemaal zijn ze bruikbaar met TalkBack. Ik denk zelfs dat de meesten niet met TB samenwerken. Elements pointer lijkt een goede, waarop een flink aantal onderdelen (complicaties) kan worden geplaatst. Een nieuwe wijzerplaat kiezen doe je door:

1. het horloge te activeren door er op te tikken.
2. met één vinger van boven naar beneden te vegen om het menu te openen.
3. instellingen te selecteren
4. weergave te selecteren
5. daar wijzerplaten te kiezen.

Hier staat de lijst van wijzerplaten. Deze varieert b.v. als je apps hebt geïnstalleerd die een eigen wijzerplaat bij zich hebben. Probeer hier gerust iets uit en bedenk dat je altijd nog naar elements pointer terug kunt. Nadat je een keuze hebt gemaakt, wordt deze direct geactiveerd.

Aanpassen van de wijzerplaat

Als de wijzerplaat op het scherm staat en je dubbeltikt deze en houdt de laatste tik vast, dan kom je in het instellingenmenu van de wijzerplaat. Bij elements poiter heb je hier twee keuzes: settings en theme. Wat theme doet is mij niet duidelijk, maar in settings kun je bepalen welke complicaties je op de wijzerplaat wilt zien. Hier laat de toegankelijkheid ons helaas een beetje in de steek. Als je settings hebt geselecteerd, komen er vier ongelabelde knoppen in beeld. Dit zijn denk ik placeholders voor de complicaties. Als je op één van die vier knoppen dubbeltikt, krijg je een lijst waaruit je mag kiezen. Deze lijst is in verschillende cattegorieën ingedeeld, zoals fit, algemeen, agenda, klok etc. Voor mij was het meestal een verrassing welk element ik aan het vervangen was, maar als het eenmaal op de wijzerplaat staat, zijn de meesten prima toegankelijk. Standaard staan er o.a. het batterij percentage en een wereldtijd op. Het is hier een kwestie van een beetje experimenteren of iemand die wel kan zien je laten helpen met het vullen van je wijzerplaat.

apps

Veel apps zoals je die standaard op een telefoon aantreft staan ook op de TicWatch, zoals weer, instellingen, agenda, en dergelijke. Als hje het horloge met een IOS toestel koppelt, krijg je b.v. ook herinneringen. Vanaf de wijzerplaat druk je een keer op de knop om bij de lijst van apps te komen. Natuurlijk is er een aantal fintenss gerelateerde apps, waarbij vooral opvalt dat de apps één functie hebben. Je hebt dus niet een klok app met daarin een stopwatch en een timer, maar twee losse apps voor deze functies. Ik vind dat heel prettig, en wat mij betreft gingen ze bij de telefoon ook naar zo'n interface terug. Eventueel zet je dan alle klok functies in een mapje klok. In de Fit Workout app kun je b.v. snel een training starten. Dit zorgt ervoor dat het horloge je GPS positie en hartslag grondiger in de gaten gaat houden. Als je na de oefening op stop drukt, worden de gegevens verzameld en opgeslagen om later nog eens te bekijken. Met heart rate doe je snel een hartslagmeting enz. De meeste apps zijn goed bruikbaar met TalkBack. Als je tijdens een oefening b.v. TalkBack op de hartslag plaatst, zal deze steeds worden uitgesproken als hij verandert. Dit tenminste zolang het scherm niet vergrendeld is.

Google assistent

Als ik het horloge vanaf een Android toestel configureer, blijkt het te zijn uitgerust met een Nederlandstalige versie van de Google assistent. Hiervan heb ik in de vorige blog al een demo gegeven. Als ik het toestel vanaf een iPhone activeer, heb ik de assistent niet, maar wordt hij vervangen door de Google zoek functie. Ik ga er vanuit dat zodra de assistent in het Nederlands beschikbaar is, deze ook vanaf IOS zal werken.

TalkBack

Op het horloge staat standaard TalkBack geïnstalleerd. Het staat als experimentele functie in de instellingen. Dat is jammer, omdat het daarmee dus niet gezien wordt als een volwaardige functie van de watch. De TalkBack instellingen zijn nog niet volledig aangepast aan het horloge. Er zijn nog wat overblijfsels waaruit blijkt dat TalkBack toch nog vooral een app voor de telefoon is.

Gebaren

Er is een zeer beperkte set gebaren op het horloge beschikbaar:

gebaar	functie
swipe link/rechts	ga naar vorige/volgende onderdeel
Swipe van onder naar boven	Open de berichtenlijst
Swipe van boven naar beneden	Open het menu met o.a. instellingen
Swipe met twee vingers bij het knopje vandaan	Sluit het huidige scherm (1 stap terug)
Dubbeltik op het huidige onderdeel	Activeer het geselecteerde item.

Van boven naar beneden swipen om het niveau zoals teken en woord te veranderen werken niet, maar de hoekgebaren voor het lokale en globale context menu weer wel. Door de huidige bug bij het downloaden van extra talen, kun je TalkBack alléén met een Engelse stem gebruiken. Deze kun je wel Nederlands laten praten, maar dan praat hij als die Canadees in een oeroude broodreclame, die na een week in Canada zonder brood al prate met een zeer zwaar accent.

Batterij

Als je het horloge vooral gebruikt om de tijd te checken + de paar extra complicaties die je op de wijzerplaat hebt gezet, houdt hij het ongeveer twee dagen vol op een batterij. Gebruik je hem voor het monitoren van je sportieve prestaties en gebruik je daarbij ook nog eens zijn interne GPS, dan gaat de batterij een stuk sneller achteruit. Vergeleken met mijn Apple Watch, waar ik op mijn facebook account al eens een hele verhandeling over heb geschreven, gaat hij ongeveer twee keer zo lang mee, maar die Apple Watch is dan ookal weeer dri jaar oued, dus de vergelijking is niet helemaal eerlijk.

Vergelijking met de Apple Watch

Hoewel dit een Android blog is, mag de vergelijking met de Apple Watch in een lang verhaal als dit niet ontbreken.

• Bij beide apparaten kun je de installatie uitvoeren zonder dat daarvoor ogen noodzaeklijk zijn.
• De standaard wijzerplaat is bij beiden volledig uit te lezen met de screenreader
• Bij Apple is de wijzerplaat zonder problemen naar eigen inzicht in te delen, terwijl dat bij Android een flinke dosis geluk vereist.
• Workouts werken op het Android toestel prettiger omdat je parameters zoals snelheid en hartslag live kunt monitoren met de screenreader
• Een aantal standaard meegeleverde wijzerplaten werkt niet met TalkBack samen. Dit komt bij Apple niet voor.
• De Apple horloges zijn twee keer zo duur.

Conclusie

Voor wie kennis wil maken met het fenomeen smartwatch en niet meteen in frustratie het ding uit het raam gooit als het niet direct werkt zoals verwacht, is de TicWatch een leuk apparaat, dat op het eerste gezicht net zoveel kan als zijn dure Apple tegenhanger, maar dan wat minder degelijk in elkaar gezet als het om de sdcreenreader gaat. Stappenteller, hartslagmeter en gelopen afstand werken prima. Aan de integratie met TalkBaqck valt nog wel wat te schaven. Zo zouden in ieder geval alle meegeleverde complicaties met TB samen moeten werken, evenals het scherm waarmee je de wijzerplaat indeelt. Deze bezwaren zullen voor mensen die zonder TalkBack kunnen leven niet gelden. Daar is de vraag meer of je een wijzerplaat kunt vinden die bij je past.

Audio demo van Google assistent in het Nederlands.

De Google assistent, zeg maar de Google dienst waartegen je kunt praten en die gesproken antwoorden teruggeeft of opdrachten uitvoert, komt ergens dit jaar in het Nederlands beschikbaar voor smartphones en smart speakers. Wie schertst dan ook mijn verbazing, toen ik op de smartwatch (ticwatch E) al gebruik bleek te kunnen maken van de Nederlandstalige assistent.

Deze link brengt je naar een mp3 bestand waar ik een paar van de functies die nu beschikbaar zijn laat horen. Een aantal handelingen, zoals het maken van een afspraak, kun je flink versnellen door het gebruik van de assistent. Ook het dagoverzicht dat je krijgt door "goede morgen" of "goedenavond" te zeggen, is best handig. Toen ik deze laatste functie op mijn telefoon probeerde, zij deze alleen maar "good evening" terug. Voor wie liever leest dan luistert, hier een paar commandos die ik heb geprobeerd en de bijbehorende antwoorden:

Vraag	Antwoord
Hoe laat is het?	Het is tien over half negen in de avond
Waar ben ik?	Hier is een kaart van Golden Delicious 63 692 AP Duiven
Goedenavond	Goedenavond Henk, het is tien over half negen in de avond. Morgenochtend om 9 uur heb je... enz.
Hoe laat is het in Lissabon	Het is 11 over half acht in Lissabon, Portugal.
Wat is de hoofdstad van Burundi	Bujumbura is de hoofdstad van Burundi
En wat is de hoofdstad?	Tirana is de hoofdstad van Albanië

In het laatsta voorbeeld zie je dat de assistent onthoudt waarover je aan het praten was. Je hoeft dus niet nog eens Albanië te noemen in de vraag over de hoofdstad. Bij het maken van een afspraak ging het systeem halverwege in het Engels over, zodat de naam van de afspraak in het Engels gedicteerd moest worden. Ook de vraag of de afspraak moest worden opgeslagen werd in het Engels gesteld.

Een derde cattegorie zijn de handige spelletjes, ik weet even geen beter woord, zoals kop of munt, of gooi een dobbelsteen. Na het geven van die commando's hoor je het geluid van een vallend munt of een rollende steen, gevolgd door de uitkomst van de worp.

Ook het instellen van een wekker of timer kan natuurlijk gewoon. Wat nog niet werkt is het zingen door de assistent, even afgezien van of je dit wel wilt horen, kan de Engelse versie happy birthday of iets anders voor je zingen, terwijl de Nederlandse versie nog niet verder komt dan het opzeggen van het alfabet.

Benieuwd wat er nog zal worden toegevoegd en verbeterd tegen de tijd dat de assistent officieel in het Nederlands beschikbaar is.

TalkBack 6.1 beschikbaar

Het heeft even geduurd, maar deze week is TalkBack 6.1 naar de PlayStore gestuurd. Naast de standaard bugfixes die iedere release natuurlijk heeft, is er deze keer ook weer genoeg nieuws te beleven:

Nieuwe functies

• Taal van de TTS is nu eindelijk instelbaar via het globale context menu (naar benenden->naar rechts), of ctrl+alt+l als je een toetsenbord hebt. Je kunt kiezen uit alle talen die de huidige TTS beschikbaar heeft. Bij espeak zijn er dat dus heel veel, bij Acapela alleen de talen die je hebt aangeschaft. De taalkeuze kan ook aan een gebaar naar keuze worden gekoppeld.
• Meer navigatieniveaus beschikbaar in niet-web apps, zoals koppen, links en besturingselementen. Beschikbaarheid hangt af van de informatie die de app-bouwer in de app verwerkt.
• Functies voor het bewerken van tekst kunnen nu aan een eigen gebaar worden toegekend.
• Android O: door over de vingerafdruksensor te vegen kan snel naar een voorgedefinieerde TalkBack instelling worden gesprongen. De opties zijn: navigatie (default), spraaksnelheid, Audio Ducking, en uitgebreidheidsniveau. Na het selecteren via de vingerafdruksensor, kun je door naar boven/beneden te swipen een keuze binnen die instelling maken. B.v. kies je spraaksnelheid, dan verhoog je deze door omhoog te swipen.
• Android O: Uitspreken van wachtwoorden is nu een TalkBack instelling.

Opgeloste problemen:

• Navigeren met de tabtoets spreekt nu ook het laatste item op het scherm correct uit.
• TalkBack zou niet meer door telefoongesprekken heen moeten praten, behalve als het scherm wordt aangeraakt.
• Het indrukken van de volumeknoppen onderbreekt niet langer het voorlezen door TalkBack als deze in "alles voorlezen" stand staat.
• Browsen in Chrome en web views is verbeterd.
• Crashes op Android 5 en 6 opgelost.

Taalkeuze

De taalkeuzemogelijkheid is wat mij betreft de grootste verbetering in deze versie. Zeker als je een eigen gebaar aan dit menu toekent, kun je heel snel van TTS taal wisselen als blijkt dat een bepaalde tekst in het Engels geschreven is. Als een webpagina de juiste codering heeft, zal TalkBack overigens automatisch proberen de taal van de pagina aan te houden. Blijkt dit niet de goede keuze te zijn, dan is deze weer via het taalmenu ongedaan te maken.

Een eerste blik op Android Oreo en TalkBack

Op 21 augustus gaf Google Android O vrij aan het grote publiek, nou ja, groot, de versie is voorlopig eerst beschikbaar op sommige Nexus toestellen zoals de 5X en de Google Pixel telefoons. Tijd om te kijken wat deze versie de TalkBack gebruiker te bieden heeft.

eigen volumeregeling toegankelijkheids apps

De laatste jaren liftte TalkBack mee op de media volumeregelaar. Dus als je je muziek harder zette, ging het volume van TalkBack automatisch mee. Behalve dat dit vervelend was als je een zachte passage wilde beluisteren, waardoor TalkBack ineens ging schreeuwen, was dit ook lastig als je TalkBack juist niet kon verstaan omdat het achterliggende geluid te hard was. Vanaf Android Oreo kun je het volume van TalkBack onafhankelijk van het media volume regelen. Als TalkBack praat en je beweegt de volumeregelaar, dan pas je het toegankelijkheidsvolume aan i.p.v. een van de andere volumes (media, alarm of bellen). Mocht je, terwijl TalkBack praat, een ander volume willen aanpassen, dan kun je dit selecteren in het pop-up scherm dat verschijnt zodra je de volumeknop indrukt. Als je het belvolume wilt wijzigne heeft deze versie van Android de nijging om toch stiekem het toegankelijkheidsvolume aan te gaan passen, omdat, zodra je een volumeknop indrukt, TalkBack dit kenbaar wil maken en Android dan overschakelt op aanpassen van het toegankelijkheidsvolume.

Automatische taalherkenning in Google TTS

De Google TTS kan nu zelf herkennen welke taal een stuk tekst heeft. Vervolgens kan hij dan de stem voor die taal gebruiken om tekst uit te spreken. Dit werkt behoorlijk goed, dus b.v. in mijn twitter tijdlijn worden de Engelstalige tweets in het Engels voorgelezen, Af en toe denkt hij wel eens dat iets Duits of Spaans is terwijl het Nederlandse tekst is. Bij andere tts-en werkt deze taalwisseling nog niet, dus of het nu iets in Android O is, of in de Google TTS, is mij niet helemaal duidelijk.

Betere reactie op gebaren.

In mijn beleving reageert TalkBack nu veel beter op de complexere gebaren zoals beneden/recht voor het globale context menu. Waar ik vroeger moest bekennen dat mijn gebaren ook niet altijd herkend wrden, gaat dit in de nieuwe Android eigenlijk altijd goed.

Functie voor in- en uitschakelen toegankelijkheids service

Recente versies van TalkBack hadden de mogelijkheid om TB aan- en uit te zetten door de beide volumeknoppen tegelijk in te drukken. Deze functie is nu vervallen en vervangen dor een meer algemene functie, waarmee een toegankelijkheidsservice naar eigen keuze kan worden geactiveerd/gedeactiveerd. Welke service je wilt bedienen met de volumeknoppen, stel je in in instellingen->toegankelijkheid.

Wat nog meer?

• Opstarttijd flink verkort. Mijn Nexus 5X start nu in 16 seconden op, was ongeveer 40.
Instellingen app is weer eens flink over de kop gehaald, andere indeling, maar b.v. ook meer informatie in het batterij gedeelte.

Dubbeltikken en alt+enter doen nu hetzelfde. In eerdere Android versies was dit niet zo, zodat sommige acties die wel via dubbeltikken werkten, niet via alt+enter te bedienen waren. Dit betekent o.a. dat het selecteren van berichten in de voorlaatste versie van Aquamil niet werkt, en dat in de laatste versie van de daisylezer app het selecteren van een boek om te lezen lastig is geworden. In Aquamil is dit probleem inmiddels opgelost, en ook voor de daisylezer zal dit ongetwijfeld gebeuren.

Caller ID lijkt terug. Wie er belt was sinds de laatste versies van TalkBack niet meer te horen, maar nu dus weer wel. Ik heb alleen de indruk dat TalkBack soms vergeet dit uit te spreken, dus of de functie echt helemaal terug is, weet ik niet zeker.

Nieuwe Android O functies

Of nieuwe Android O funcnties zoals Smart tekst selection goed toegankelijk zijn met TalkBack, is mij nog niet duidelijk

Nieuwe app om geluiden aan telefoon events te koppelen.

Er is een nieuwe app, audex genaamd, die als doel heeft de geluiden die TalkBack geeft te vervangen door een serie alternatieve geluiden. Daarnaast voegt hij geluiden toe aan events waar TalkBack momenteel geen geluid voor heeft. De Play Store link voor de app is:
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.delight.Audex
De app is net alst TalkBack een service die je aanzet in het toegankelijkheidsmenu van de telefoon. Voordat je dit doet, kun je de audex app openen om vertrouwd te raken met de geluiden die de service kan produceren. Onder events worden gebeurtenissen als het aanraken, loslaten,vegen, tikken en dergelijke verstaan, mnaar ook het aan/loskoppelen van de lader. De geluiden gaan dwars door die van TalkBack heen, dus als je de audex geluiden wilt gebruiken, is het handig om de geluiden van TalkBack uit te zetten.
Behalve de events waarvoor audex geluiden geeft, kun je ook het volume van audex instellen, zodat je de verhouding tussen spraak en geluid kunt regelen. Er worden standaard twee geluidsschema's meegeleverd, waarvan er 1 nogal op de geluiden van de iPhone lijkt.Omdat de service niets met TalkBack te maken heeft, kun je ook gebruik maken van Audex als je helemaal geen spraak gebruikt. De app kan dan handig zijn om te bepalen of het scherm reageert zoals je had verwacht.
Het enige echte nadeel dat ik zie ten opzichte van de standaard geluiden van TalkBack, is dat tijdens het scrollen bij TalkBack de toonhoogte varieert, terwijl dit bij Audex niet het geval is. Dit kan ook niet, omdat Audex geen kennis heeft van het document dat gelezen wordt. De meegeleverde geluiden zijn leuk, en omdat het zelf maken van schema's niet erg moeilijk is, zullen er binnenkort wel wat extra geluidschema's te downloaden zijn.

Twee nieuwe TalkBack versies

Twee nieuwe TalkBack versies

Onlangs zijn van TalkBack twee versies verschenen:

• TalkBack 5.0.7 voor Android 5.0 en lager
• TalkBack 5.1.0 voor Android 5.1 en hoger.

Hiermee komt een eind aan de jarenlange gewoonte van Google om één TalkBack voor alle Android versies uit te brengen. Volgens Google werd het onmogelijk om het gefragmenteerde Android landschap met één alles omvattende TalkBack te blijven bedienen. Alle ontwikkelingen aan TalkBack zullen vanaf nu geconcentreerd zijn op Android 5.1 en hoger. TalkBack 5.0.7 zal alleen nog updates krijgen als blijkt dat er ernstige, oplosbare fouten in zitten.

Hoe bepaal ik welke versie ik moet hebben?

Daar hoef je gelukkig zelfniet over na te denken. De Play Store app op je telefoon bepaalt zelf welke versie je telefoon aan kan en zal deze installeren.

Wat is er nieuw in 5.1

• Als een web pagina met Chrome wordt geladen, wordt nu bijgehouden hoe ver het laden is. Dit percentage wordt regelmatig uitgesproken.
• Geselecteerde tekst wordt nu voorgelezen.
• Dubbeltikken op een invoerveld zal de cursor nu naar het eind van dat veld verplaatsen.
• TalkBack zal voorkomen dat het scherm vergrendelt, zolang er tekst wordt voorgelezen.
• Op toestellen met Android 5.1 en 6.0 zal TalkBack proberen zijn volume aan te passen aan dat van het telefoongesprek.
• Verbeteringen aan "van bovenaf lezen" en "vanaf volgende item lezen".
• Geen foutmeldingen meer over scherm overlays als het scherm in gedimde toestand wordt gebruikt
• Scrollen door lange lijsten is verbeterd
• Als een dialoogvenster opent, wordt de leesmodus tijdelijk teruggezet naar standaard, zodat het venster makkelijk te lezen is.
• Het Standaard toetsenbord zal vanaf nu als default worden ingesteld voor nieuwe gebruikers. Tot nu toe was dit de klassieke versie. Aan bestaande voorkeuren wordt niets veranderd.
• Het snelle instellingen menu kan nu aan een gebaar worden gekoppeld.
CTRL+ALT+spatie opent het "speciale acties"menu voor het geselecteerde onderdeel, mits aanwezig.
• Alle niet toegewezen toetscombinaties worden nu direct naar Android doorgestuurd.

Wat vind ik ervan?

Het meest gelukkig word ik van de functie die het scherm ontgrendeld houdt, zolang TalkBack voorleest. Deze functie werkt ook op het vergrendelscherm, waardoor lange meldingen nu in hun geheel worden voorgelezen, in plaats van dat je, net als het interessant werd, ineens "scherm vergrendeld" hoorde. Ook het scrollen in twitter of de NOS app is verbeterd, zoals beloofd. Het voorlezen van het percentage tijdens het laden blijkt ook erg handig te zijn.

Android 7.0. Wat is er nieuw?

Een nieuwe Android versie.

Op 22 augustus kondigde Google de definitieve versie aan van Android 7.0 (Nougat). Deze versie bevat een aantal nieuwe functies, waarover je o.a. kunt lezen op Android Planet. Net als bij eerdere versies concentreer ik mij hier op de manier waarop TalkBack met de nieuwe mogelijkheden omgaat, en op wat er is veranderd in TalkBack zelf.

Twee programmaś op één scherm.

In Android 7 kunnen twee programmaś op één scherm worden getoond. Je kunt hierbij kiezen voor twee apps boven elkaar in portret modus, of twee naast elkaar in landschap modus. Fabrikanten als Samsung hadden deze functie al eerder, maar TalkBack kon niet overweg met de implementatie van Samsung. In Android 7 is de functie prima te gebruiken met TalkBack. Je activeert de functie door de overzicht knop rechts onderaan het scherm lang ingedrukt te houden. Met TalkBack is dat dus twee keer aantikken en de tweede keer vasthouden. Dit doe je terwijl je een programma hebt geopend, b.v. mail. Na enige tijd zal TalkBack iets als: "overzicht knop lang ingedrukt zeggen", gevolgd door de melding dat mail is verschoven naar de bovenkant van het scherm en dat overzicht aan de onderkant van het scherm staat.
Tik je nu op de onderste helft van het scherm, dan kun je door de eerder geopende programmaś bladeren en er één selecteren. Als je deze dubbeltikt, zal dat programma in de onderste helft van het scherm worden geopend. Je kunt nu beide apps gebruiken alsof ze het hele scherm tot hun beschikking hebben. Tik je opnieuw op de overzicht knop, dan kun je een nieuwe app kiezen voor de onderste helft van het scherm. Hoe je een nieuwe app voor de bovenste helft selecteert, is mij nog niet duidelijk, tenminste niet zonder de modus eerst te verlaten. Dit doe je door de overzichtknop weer lang ingedrukt te houden

Snelle instellingen

Als je het meldingenscherm opent door vanaf boven met twee vingers naar beneden te vegen, wordt de bovenste regel gevuld met een paar direct aan te passen instellingen. Standaard zijn dit WiFi, Blue Tooth, zaklamp, helderheid en misschien nog één. . Met de laatste optie van deze regel open je het volledige snelle instellingen scherm. Hier vind je nog opties als vliegtuig modus en accu spaarstand. De laatste optie van dit scherm is "Volgorde snelle instellingen bewerken" en daar wordt het interessant. Als je deze optie aantikt, zie je alle opties die tot nu toe in je snelle instellingenmenu staan. Als je op een item clickt, kun je kiezen of je het uit het menu wilt verwijderen, of de positie wilt aanpassen. Wat de eerste optie doet, zal niemand verbazen. De tweede optie biedt je een lijst met beschikbare posities, waar je het item naartoe kunt verplaatsen. Als je een positie kist, wordt het item gewisseld met het item dat op de gekozen positie stond. Dus, wil je vliegtuig modus op positie 1 hebben, dan selecteer je positie 1. Als BlueTooth tot nu toe op positie 1 stond, wordt deze verschoven naar de oude positie van vliegtuig modus.
De items op positie 1 t/m 5 verschijnen in de regel boven het meldingenscherm, dus door veelgebruikte instellingen op één van deze posities te zetten, kun je zorgen dat je ze extra snel kunt benaderen.
TalkBack werkt perfect met het bewerkingscherm voor snelle instellingen.

Meldingenscherm

Eigenlijk zijn er twee meldingenschermen: het ontgrendelscherm dat je krijgt voordat je de telefoon kunt gebruiken, en het meldingenscherm dat je krijgt als je de bovenste regel met twee vingers naar beneden trekt. Android 7.0 bundelt meldingen die bij elkaar horen in één regel, die kan worden uitgevouwen als je er meer over wilt weten. Als WhatsApp b.v. meldt dat er 19 berichten in 5 chats zijn, dan kun je op de uitvouwen knop drukken (TalkBack), waarna je de 5 chats te zien krijgt waar het over gaat. Click je vervolgens op de "uitvouwen" knop van zo'n chat, dat krijg je de optie om direct te beantwoorden. Wat voor opties apps beschikbaar stellen, mogen de makers zelf bedenken. Antwoorden is er één, maar en app als Forza biedt de optie om verdere meldingen voor een bepaalde wedstrijd achterwege te laten.
Het met twee vingers wegvegen van een melding, werkt m.i. nog steeds niet betrouwbaar. Je weet nooit zeker welke melding je zojuist om zeep hebt gebracht.
Als je lang op een melding drukt (dubbeltik en vasthouden), kom je in een instellingenscherm voor meldingen van deze app. Hier kun je ze permanent uitzetten, alleen geluid uitzetten, of ze helemaal aanzetten.

Instellingen app

In de vorige versie van Android werd een zoekoptie voor instellingen geïntroduceerd. Android 7 introduceert suggesties. Deze staan tussen het zoekvak en de echte instellingen in. Zo stelt hij voor om nog een email account toe te voegen, of een niet-storen planning aan te maken. Verder staat nu bij de meeste instellingen op het hoofdscherm al wat je er waarschijnlijk over wilt weten. Dus bij batterij staat het huidige niveau, bij mobiele data het gebruik tot nu toe, of bij datum en tijd de huidige tijd en GMT offset. In het verleden moest je een instelling altijd activeren voordat je er iets over te weten kon komen, nu dus niet meer.

Snel tussen twee programmaś wisselen.

Er is nu een optie om snel tussen de laatste twee gebruikte apps te wisselen. Dit doe je door de overzicht knop twee keer (2x dubbeltikken met TalkBack aan), in te drukken.

TalkBack

TalkBack heeft een aantal functies die alleen werken in Android 7. Zo is er een toetsenbord commando om tussen de twee open programmaś te wisselen als gesplitst scherm aan staat. Dit doe je met ctrl+alt+pijl omhoog of omlaag. In gesplitst scherm stand, heeft de scheidingsbalk tussen de 2 apps een eigen set TalkBack acties, waarmee je kunt bepalen of de apps in 50-50, 30-70, 70-30, of 100-0/0-100 verhouding op het scherm staan. Schuifbalken zoals volume, kunnen nu in stappen van 5% worden verschoven als de volumeknop wordt gebruikt. In eerdere versies was dit 20%. De lengte van wachtwoordvelden wordt nu uitgesproken. In een raster, b.v. de apps lijst, meldt TalkBack het aantal rijen en kolommen. Bij lagere Android versies meldt hij allen dat je in een raster bent.

Conclusie

Eerdere nieuwe Android versies brachten wel eens negatieve verrassingen met zich mee, zoals het onbruikbaar worden van functies die daarvoor prima werkten. Bij Android 7 zie ik daar niets van. Alles werkt minstens zo goed als in Android 5.1 en 6, en alle nieuwe functies die ik heb gezien zijn direct en volledig met TalkBack te gebruiken.

Toetsenbord en TalkBack: het wordt weer wat

Inleiding

Lang, lang geleden, toen nog niet zeker was dat de telefoons die alleen maar een glasplaat aan de voorkant hebben de wereld zouden overnemen, hadden veel Android telefoons een toetsenbord en een cursorblok of joystick, dat naast het aanraakscherm gebruikt kon worden. Om vroege versies van TalkBack te kunnen gebruiken, had je zo'n soort telefoon nodig. De HTC Desire Z was meen ik zo'n toestel. Sinds Android 4.0 zie je bijna geen telefoons met toetsenbord meer, en ook TalkBack was vergeten dat het ooit van een toetsenbord afhankelijk was, waardoor het nauwelijks zin had om een Android telefoon te gebruiken met een BlueTooth toetsenbord. Gelukkig is in de laatste TalkBack versies weer aandacht besteed aan toetsenbord gebruikers, zodat bijna alle TalkBack handelingen nu weer met het toetsenbord kunnen worden uitgevoerd. Ik ga er hierbij van uit dat je TalkBack 4.5 of hoger gebruikt

Classic en Standaard modus

TalkBack commando's worden ingegeven dooreen combinatie van letters of cursortoetsen in combinatie met alt, alt+ctrl of alt+ctrl+shift. Er zijn standaard 2 toetsenbordindelingen: klassiek en standaard. Klassiek is de indeling die tot TalkBack 4.5 de standaard was, en waar maar een beperkte set van TalkBack commando's in was ondergebracht. Sinds TalkBack 4.5 is de standaard layout togevoegd, die in de meeste gevallen eenvoudigere toetscombinaties bevat, maar vooral meer TalkBack commando's ondersteunt. Net als de gebaren van TalkBack op het aanraakscherm, kun je de toetscombinaties zelf veranderen als je een bepaalde keuze niet handig vindt, of wanneer je een niet toegewezen functie toch aan een toets wilt koppelen. Het kiezen van de toetsenbord layout doe je in het TalkBack instellingen menu, dat je sinds de laatste TalkBack versies kunt bereiken via het globale context menu. (alt+spatie in de standaard layout).. Onder het kopje overig vind je ook de optie om de toetscombinaties aan te passen. Deze lijst is ook een handige naslaglijst als je niet meer weet welke aanslag ook weer waarvoor bedoeld was. Vanaf TalkBack 5.0 zijn de hints die TalkBack uitspreekt afhankelijk van de laatstgebruikte invoermethode. Als je dus met het toetsenbord navigeert, zal hij niet meer adviseren om dubbel te tikken, maar om alt+enter in te drukken.

Veel gebruikte aanslagen

Ik ga hier uit van de standaard indeling.

• Volgend item: alt+rechts
• Vorig item: alt+links
• Eerste item in gebied: ctrl+alt+links
• Laatste item in gebied: ctrl+alt+rechts.
• Activeer onderdeel: alt+enter.
• Druk onderdeel lang in: alt+shift+enter.
• globaal context menu: alt+spatie
• Lokaal context menu: alt+shift+spatie
• Naar home scherm: ctrl+alt+h
• Naar statusbalk: ctrl+alt+n

En zo zou ik er nog zo'n 70 kunnen opnoemen. Er zijn toetsen om een gebied hoger of lager te gaan (statusbalk, hoofdscherm, onderste balk), een woord of teken naar links of rechts, en natuurlijk één om TalkBack te onderbreken en herstarten.

Toepassingen

Een paar dingen waar ik tegenaan dacht te lopen, bleken al te zijn voorzien voordat ik ze als een probleem kon melden. In de telefoon app, kun je b.v. direct naar de zwevende toetsenbord knop door ctrl+alt+rechts. In de agenda werkt dit niet om een nieuwe afspraak te maken, maar daar hebben de makers ietst op gevonden: ctrl+n start een nieuwe afspraak. Een tegenvaller is Google messanger, die niet lijkt te reageren op alt+enter als dubbeltik. Deze app moet je dus nog deels met het scherm bedienen.

Conclusie

Het heeft even geduurd, maar de makers van TalkBack zien weer het belang van een toetsenbord. Hierdoor kan ik de telefoon als het zo uitkomt bedienen zonder het scherm aan te hoeven raken. Ik ben blij met deze ontwikkeling. Ook mooi is dat de makers van b.v. de agenda weer sneltoetsen in de app inbouwen. Alleen Messanger mag wel wat aandacht krijgen van Google. Wat ik ook niet helemaal begrijp, is waarom Google ChromeVox op de ChromeBook en TalkBack op Android niet ongeveer dezelfde sneltoetsen geeft.

TalkBack 5.0 eerste beta versie.

Nieuwe versie TalkBack

voor hen die zich hebben aangemeld voor de beta's van TalkBack, is er een nieuwe versie beschikbaar met versienummer 5.0.3.0.. Ik denk dat de belangrijkste reden voor het ophogen van het versienummer de ondersteuning van Android N is, niet zo zeer de nieuwe functies, want die zaten al in 4.5, waarover ik tot mijn schande nog niets geschreven heb.

Wat is er nieuw voor niet-N gebruikers

Nieuw in 5.0.3 is wél de optie om de laatste uiting van TalkBack naar het klembord te kopiëren, zodat hij ergens anders geplakt kan worden. Deze optie vind je in het globale context menu (standaard naar beneden en naar rechts, of alt+spatie als je een BT toetsenbord gebruikt.
Ook een optie om de extra acties die aan een knop kunnen hangen snel te bereiken, is volgens mij nieuw. Dit zijn acties die je kunt bereiken door een knop lang in te drukken. Je kunt nu een gebaar toewijzen aan de extra functies functie, zodat je b.v. in Inbox snel een bericht kunt snoozen of verwijderen. Verder wordt gezegd dat de optie om het beller ID uit te spreken is geschrapt, maar daar merk ik weinig van, want bij ieder gesprek meldt hij keurig van wie het komt. Scrollen in lijsten zou betrouwbaarder moeten zijn, maar daar was ik al een tijdje tevreden over. Dit kan komen doordat ik op mijn Nexus 5X al een paar maanden Android N draai en dus in sommige opzichten wat verwend ben graakt.
Hints worden nu aangepast aan de invoer methode die je gebruikt, dus als je een toetsenbord gebruikt, hoor je druk op alt+shift+enter om te activeren, terwijl als je het scherm gebruikt, je iets als "dubbeltik om te activeren"hoort.

Android N

Over functies specifiek voor N(ougat) wordt nog niets gezegd, maar de tekst wekt de suggestie dat er een paar N-specifieke functies zijn.

Nieuwe ING betalen app verbetert TalkBack onddersteuning

De ING betalen app, waarmee je je telefoon kunt gebruiken om contactloos te betalen, heeft onlangs een update gekregen. Eén van de verbeteringen is dat nu duidelijk wordt aangegeven wanneer de eerste pincode is ingetypt. Na het vierde cijfer meldt de app dat de pincode nogmaals moet worden ingegeven. Wat mij betreft was dit het belangrijkste verbeterpunt voor de verdr prima werkende app.

Audio demo icons verplaatsen met Google Now Launcher

Met de laatste update van Google Now Launcher, is het voor TalkBack gebruikers mogelijk geworden om begeleid door spraak, app icoontjes te verplaatsen op het scherm, of in mappen in te delen. Ik heb hierover een korte audio demo gemaakt.

Wat is Google Now Launcher?

google levert sinds ongeveer anderhalf jaar een eigen launcher in de play store. De launcher is het programma dat zorgt dat de gebruikte apps op een overzichtelijke manier aan je worden voorgeschoteld. Veel merken leveren eigen launchers, maar in principe zijn deze te vervangen door de Google launcher, die zoals gezegd in de play store te vinden is. Deze launcher wordt standaard geleverd op de Nexus 5 en hoger.

Launcher gedownload en wat nu?

Nadat Google Now Launcher is gedownload, wordt hij niet standaard geactiveerd. In eerste instantie houd je de launcher van de eigen fabrikant, of de alternative launcher die je eventueel al eerder zelf hebt geïnstalleerd. Als je na installatie van Google Now Launcher op de homeknop van je toestel drukt, zal Android vragen met welke van de launchers je het home scherm wilt laten zien. Hier kun je de Google now launcher kiezen, en tevens aangeven of je deze eenmalig of permanent wilt gebruiken. Als het niet via de home knop lukt, zal er in het instellingenscherm een optie zijn om van startscherm te wisselen, alleen zien de instellingenschermen er per merk anders uit, dus daar kan ik weinig over zeggen.

Audio demo alweer iets achterhaald

Hoewel ik de methode die ik in de audio demo gebruik de meest betrouwbare vind, is het sinds de laatste update van de launcher ook mogelijk icons te verplaatsen door ze te dubbeltikken en dan vast te houden. Ook hierbij krijg je nu gesproken ondersteuning.

Conclusie

Ik ben erg blij met de mogelijkheid om nu zonder ziende hulp mijn schermen helemaal naar eigen inzicht te kunnen indelen. Zoals je in de demo hebt kunnen horen werkt de procedure erg eenvoudig en is de spraakondersteuning prima.

Review mobiel betalen van ING in combinatie met TalkBack

Sinds 30 november 2015 biedt InG de functie Mobiel contactloos betalen met de Smartphone. Veel Android toestellen die draaien op versie 4.4 én beschikken over een NFC chip, worden ondersteund. Ik probeerde de functie uit met mijn Nexus 5 en natuurlijk TalkBack actief.

Wat heb je nodig

• Een betaalrekening bij ING met internet bankieren
• Een Android toestel dat draait op Android versie 4.4 (KitKat) of hoger en dat ook een NFC chip heeft.
• De app mobiel betalen van ING

Activeren

Voordat er contactloos betaald kan worden moet het toestel worden aangemeld. Hiervoor moet de app Mobiel betalenworden geïnstalleerd en gestart.
Als de ap opstart, worden eerst een paar schermen getoond met informatie over hoe handig betalen met de smartphone werkt. Alle knoppen zijn keurig gelabeld. Na 3 keer op Volgende drukken, kom je bij het scherm waar het echte aanmelden gebeurt.
Hier wordt je gevraagd in te loggen met de pincode die je normaal voor mobiel internet bankieren gebruikt. In het volgende scherm kun je de rekeningen selecteren die voor mobiel betalen moeten worden gebruikt. Als je dan weer op 'volgende' clickt, wordt gevraagd om een nieuwe 4-cijferige pincode te kiezen, die alleen voor mobiel betalen gebruikt wordt.
Dit scherm is de enige plaats waar TalkBack iets breedsprakiger had mogen zijn. Nadat je namelijk de 4 cijfers van je pincode hebt ingetypt, wordt er meteen doorgesprongen naar een veld waar je ze nogmaals in moet typen. Je krijgt echter geen melding dat je dit moet doen, dus de eerste keer had ik gemist hoe lang de pincode moet zijn.
Als je ook dit scherm achter je hebt gelaten, kun je nog kiezen of, en voor welke rekeningen je de snelle saldo check wilt inschakelen. Om je keuze in dit scherm te bevestigen, gebruik je weer de code die je normaalgesproken voor mobiel bankieren gebruikt, dus niet je zojuist bedachte pincode. Hierna kun je de app verlaten en is je mobiele telefoon klaar om als pinpas gebruikt te worden.

Gebruik

Er zijn twee manieren om contactloos te betalen:

1. Door je scherm aan te zetten en de achterkant van de telefoon tegen het contactvlak van de betaalautomaat te houden. Het scherm hoeft hierbij niet ontgrendeld te zijn maar moet wel aan staan.
2. Door de Betalen app te starten, je pincode in te geven en vervolgens de telefoon binnen 30 seconden tegen het contactvlak aan te houden.

De eerste optie is in de meeste gevallen het handigst, vooral als je kleinere bedragen (onder 25 euro) wilt betalen. Eerst zal de betaalautomaat een pieptoon geven als bewijs dat hij de telefoon heeft herkend. Als de transactie is geslaagd, trilt de telefoon, waarna hij bij het contactvlak mag worden weggehaald.
De tweede optie is handig als je weet dat het bedrag dat je moet betalen hoger is dan 25 euro. Je kunt dan de pincode alvast op de telefoon invoeren, om daarna de betaling uit te voeren. Nadat de betaling is uitgevoerd, blijven de betaalgegevens bovenop het ontgrendelscherm liggen. Bij een volgende keer ontgrendelen, moet je dus eerst het betaalgedeelte sluiten, waarna je de telefoon pas kunt ontgrendelen. Of dit echt nodig is, of dat iemand bij ING het een leuk idee vond, weet ik niet.

Als je saldo check hebt ingeschakeld, biedt het starten van de app ook nog de mogelijkheid deze check uit te voeren. Hiervoor trek je het toetsenbord met twee vingers (één vinger zonder talkback) naar beneden. Mijn ervaring is dat je dit het beste vanaf de 0 kunt doen.

Toegankelijkheid van het proces

Het betalen van bedragen gaat prima. Wel zal het systeem je op sommige momenten om een pincode vragen, ook als het bedrag kleiner dan 25 euro is. Voor mij was dit niet altijd even duidelijk. De trilling, waarmee succes wordt aangegeven, blijft uit, maar mijn telefoon gaf niet duidelijk aan dat hij een pincode wild hebben. Het zou fijn zijn als dit op te lossen was. Na een paar keer weet je wel dat de pincode waarschijnlijk de oorzaak is, maar het verstoort het proces van razendsnel betalen, wat best jammer is.

Conclusie

Behalve een kleine oneffenheid bij het kiezen van je 4-cijferige pincode, is de mobiel betalen app van ING een perfect voorbeeld van hoe ik mij een talkback-vriendelijke app voorstel. Mobiel betalen zelf vind ik ook best handig, dus zowel over het product als de uitvoering, ben ik erg tevreden. Jammer dat de functie geld gaat kosten. Niet omdat van mij alles gratis moet zijn, maar omdat contactloos betalen op de pinpas wél gratis is.

Aanvullingen op eerste Android 6.0 review.

Na mijn eerste indrukken van Android 6 zijn mij nog een paar dingen opgevallen. Het kan goed zijn dat ik ze niet eerder heb gezien maar dat ze al lang werken zoals ik nu beschrijf:

Snelle instellingen scherm naar boven weg te swipen.

Net als het volumeregelaarscherm uit mijn vorige artikel, blijkt ook het snelle instellingenscherm naar boven te kunnen worden weggeveegd. Heb je dus b.v. WiFi aan- of uitgezet, dan kun je met twee vingers vanuit het midden omhoog vegen en het scherm is weer terug bij het meldingen paneel.

drie keer aantikken van een melding activeert deze.

Meldingen wegvegen in het meldingenscherm mag dan nog steeds niet erg betrouwbaar zijn, het openen ervan lukt inmiddels bijna altijd. Je moet hiervoor alleen 3 keer op een melding tikken in plaats van twee keer. Tik je twee keer op een melding, dan meldt TalkBack dat je de melding nog een keer moet aanraken, maar dan is het al te laat. Je moet dus gewoon drie keer snel tikken.
Meldingen worden soms in een groep bij elkaar gezet met een getal ervoor. Wanneer dit precies gebeurt weet ik niet, maar hier trekt drie maal tikken de groep open, waarna je de meldingen individueel kunt benaderen. Ook dan moeten ze weer drie keer worden aangetikt om geactiveerd te worden.

Cijfers en accent tekens met Google toetsenbord

Accenttekens, zoals de é of í konden al eerder worden gemaakt, maar mij lukt het nooit; nu wel. Het gaat ongeveer zo:

• Plaats een vinger op de letter waarvan je het accent nodig hebt.
• Als fonetisch spellen aan staat, zal na een seconde eerst deze naam wordden uitgesproken.
• Nog een seconde later, zal de telefoon kort trillen en TalkBack zal zeggen dat er alternatieve tekens beschikbaar zijn.
• Beweeg nu de vinger in een rechte lijn iets omhoog. Het eerste alternatieve teken zal nu worden uitgesproken. Als het om een teken op de bovenste rij gaat, zal het eerste teken het dat genoemd wordt het cijfer boven dat teken zijn, dus boven de 'e' zit de 3, boven de 't' de 5.
• Als er van een teken acenttekens bestaan, zoals bij de e,i,u en o, dan vind je deze tekens door vanaf het cijfer aar links, rechts of boven te gaan. Dwaal je te ver af, dan verlaat het toetsenbord de alternatieve teken modus en kun je opnieuw beginnen.
• hoor je het teken dat je zoekt, dan til je je vinger op en zal het teken in de tekst worden geplaatst.

Het klinkt ingewikkelder dan het is. In het begin raak je nog vaak buiten het veld, maar na een paar weken weet je welke alternatieve tekens waar zitten en blijkt dit prima te gebruiken.

Eerste indrukken Android 6.0 (MarshMallow)

Sinds enkele weken is op de Nexus 5 en Nexus 6 telefoons Android 6.0 (MarshMallow) te bewonderen. Een overzicht van de nieuwe functies kun je onder andere op de site van AndroidWorld vinden. Ik beperk mij hier tot de veranderingen die je als TalkBack gebruiker zult ervaren. Deze keer is de ontgrendelmethode niet veranderd, dus net als in Android 5.X met twee vingers vanaf de onderkant van het scherm omhoog vegen, tenminste als je geen pincode hebt ingesteld. Ook niet veranderd, en dat is jammer, is de manier waarop met meldingen op het vergrendelscherm wordt omgegaan. Je kunt ze nog steeds niet goed wegvegen. In minstens 50% van de gevallen haal ik een melding weg, die nog moest blijven staan.

Telefoon knop vervangen door spraak assistent

De Telefoon knop is niet langer direct vanaf het ontgrendelscherm te bereiken. Op de positie hiervan, dus links onderaan het scherm staat nu de spraak assistent, die in vorige versies van Android te vinden was als Google Now, of spraakgestuurd zoeken. Ik zie geen verschil, behalve dan dat je Android kunt ontgrendelen met een zoekopdracht of commando. De Nederlandse assistent kent volgens mij nog steeds minder commando's dan zijn Engelse tegenhanger, maar een wekker zetten, of programma openen gaat prima met deze assistent. Wel vreemd is dat je af en toe de melding krijgt dat hij/zij iets niet kan, maar het vervolgens wel gewoon doet. b.v. "open bankieren". Je krijgt dan als melding "geen suggestie", waarna toch de ING app wordt geopend.

Onderdelen uit de statusbalk nu individuel uit te lezen met TalkBack

Hier hebben wij lang op moeten wachten. TalkBack liet altijd de hele statusregel horen, en dan ook nog eens het hele element, dus als er een sms op de statusbalk stond, las TalkBack dat hele bericht voor. Wilde je dus alleen even weten hoeveel stroom je nog had, dan was de statusbalk niet de juiste plaats. Vanaf Android 6.0 kun je via swipe-bewegingen door de onderdelen op de statusbalk navigeren. Helaas kun je vervolgens nog niet doorclicken op zo'n onderdeel. Dus dubbeltikken op een SMS opent niet de berichten-editor, maar in het beste geval het meldingenpaneel en ook dat niet altijd, of beter, vaak niet. Maar goed, toch een flinke vooruitgang.

Volumeregeling

Google heeft problemen met iets dat zó simpel lijkt, goed voor elkaar te krijgen. Je hebt maar twee volumeknoppen, en minstens drie volumes die je daarmee wilt kunnen regelen: het beltoonvolume, het muziek/talkback volume en het volume van de wekker. Soms komt daar ook nog het volume voor een app als Spotify bij. In Android 5 verscheen er, als je op een volumeknop drukte een menu op het scherm waarmee je niet-storen parameters kon instellen. In Android 6 is dit menu vervangen door weer iets nieuws. Het werkt volgens mij als volgt:

• De volumeknoppen bedienen standaard het beltoon/notificatie volume, tenzij een app de volumeknoppen overneemt.
• Rust je vinger op het scherm, terwijl je de volumeknoppen bedient, dan verander je het muziek/TalkBack volume. Zo werkte de Nexus 7 vvroeger ook.
• Wil je een volume dempen, of een ander volume aanpassen, dan moet dit via het menu dat op het scherm direct onder de statusbalk wordt getoond.
• Wil je dit menu, dat best lang blijft staan en b.v. de zoekbalk in de weg zit, laten verdwijnen, dan veeg je het met twee vingers omhoog weg. De twee vingers moet je op het menu plaatsen, anders gebeurt er helemaal niets.

Het menu waar ik het over had, heeft in eerste instantie een knop, die de naam van het actieve volume aangeeft, een slider waarmee je het volume kunt aanpassen, en een 'uitvouwen' knop, waarmee ook de andere volumes zichtbaar worden. Druk je op de knop met de volumenaam, dan demp je dat volume in één klap, dus doe je dit met het mediavolume dan is ook TalkBack direct stil. Nogmaals dubbeltikken zet het volume weer op de oude stand terug, dus als je je realiseert waarom TalkBack ineens niets zegt, is nogmaals dubbeltikken voldoende om hem weer tot leven te wekken. Met de uitvouwen knop, worden zoals gezegd de andere volumes zichtbaar, en heb je dus de mogelijkheid om via de schuifregelaars alle volumes onafhankelijk in te stellen. Ben je klaar, dan swipe je het menu naar boven van het scherm. Het niet-storen scherm dat in Android 5 werd geactiveerd als de volumeknop werd ingedrukt, is verhuisd naar het snelle instellingen scherm.

Nieuw overzicht scherm

Android 5 introduceerde een overzicht scherm, als opvolger van het 'recente apps' scherm. Hierop staan je laatst bezochte apps, maar ook recente zoekopdrachten, met naast ieder scherm een sluiten knop. In Android 6 staat bij iedere app nu ook een 'app info' knop, waarmee je direct naar het sherm springt dat je normaal via instellingen->apps->appnaamkon bereiken. Hier kun je de app verwijderen, stoppen, cache legen, permissies instellen enz. Ook de sluiten knop is gebleven.

Nieuw apps scherm

Ook het scherm dat je krijgt als je op de 'apps' knop drukt is veranderd. Deze verandering komt ook naar Android 5 via een update van de Google App. In plaats van naast elkaar liggende pagina's waar je met 2 vingers doorheen kon swipen, is de app lijst nu één lange lijst geworden. Bovenaan deze lijst zit een zoekvak waarmee je kunt filteren, dus wil je naar twitter, dan typ je 'tw' waarna tweetings en twitter (in mijn geval dan) overblijven, plus een knop om in de playstore te zoeken naar een matchende app.
Direct onder het zoekvak staan 4 meest/recent gebruikte apps, daaronder de alfabetische lijst.

App info scherm

Ook het info scherm per app is flink veranderd. Per app heb je nu een aantal rubrieken zoals opslag, meldingen, en machtigingen. Click je op één van die rubrieken, dan komen er extra opties beschikbaar. Echt helemaal nieuw in Android 6 is de rubriek machtigingen. Hier kunnen alle door een app gevraagde machtigingen, zoals locatie, contacten e.d. worden bekeken en aan- of uitgezet. Probeer je een instelling uit te zetten voor een app die nog voor eerdere versies van Android is gemaakt, dan komt er een waarschuwing dat de app het hierna mogelijk niet meer zal doen.
Ook nieuw voor mij is de Datagebruik rubriek. Hierin staat hoeveel de app tot nu toe aan data heeft verslonden, en kan het gebruik worden beperkt, b.v. door aan te geven dat er geen data gebruikt mag worden als er alleen mobiel netwerkverkeer is, of wanneer de app in de achtergrond draait.

Conclusie tot nu toe

Op het eerste gezicht lijkt het gebruik van Android 6 op dat van Android 5. Er zijn wel veranderingen, maar die prima te doen met TalkBack. Als je eenmaal doorhebt hoe het nieuwe volumesysteem werkt, is dit een verbetering t.o.v. Android 5.

AutoTTS wisselt automatisch van taal als de tekst dat vereist.

Eén van de functies die nog steeds ontbreekt in de screenreaders voor Android is een optie om snel van taal te wisselen. Open je een Engelstalige web pagina terwijl de telefoon in et Nederlands staat, dan moet je *of* proberen het steenkolenengels van je TTS te verstaan, of wisselen naar een Engelse stem, maar daarvoor moet je meestal de app eerst verlaten.

AutoTTS probeert dit probleem op te lossen door on-the-fly te kijken naar de taal van een tekst en daar dan een van tevoren gekozen stem voor in te schakelen. Voor betere performance wordt aangeraden voor iedere te gebruiken taal een andere engine te kiezen, mmaar 2 stemmen binnen dezelfde Engine zijn ook toegestaan.

Installatie

Download de app in de playstore via deze link. Hierdoor is er een nieuwe synthesizer toegevoegd, autoTTS genaamd. Deze kun je activeren via instellingen->taal en invoer, of door in het global context menu van talkback steminstellingen aanpassen te selecteren. Selecteer hier de AutoTTS synthesizer.

Nadat deze is geselecteerd kun je bij de instellingen van deze stem selecteren welk soort tekstherkenning je wilt. geen, tweetalig, of volledieg automatisch. De tweetalige optie is volgens mij vooral bedoeld voor mensen die talen in 2 lettersoorten, zoals Grieks en Latin gebruiken. De volautomatische versie probeert van iedere zin te achterhalen in welke taal deze is gesproken. Verder stel je een taal in die gekozen moet worden als atouTTS het niet weet. In een derde scherm kies je tenslotte per taal welke stem gebruikt moet worden. Hierna is het een kwestie van hopen dat het goed komt.

Ervaring

Korte regels, zoals de namen van apps op het startscherm, vind de app wel lastg. Hij pakt in mijn geval dan vaak Engels, terwijl Nederlands zou moeten, maar bij nieuws artikelen heeft de ap het doorgaans goed en wisselt hij goed naar de andere taal/stem. Voorlopig mag de app op mijn telefoon blijven staan. D

Talkback 4.3.1 in test fase.

Sinds enkele weken is TalkBack 4.3 (testversie in omloop. De belangrijkste nieuwe functie lijkt te zijn dat nu de fonetische versie van een letter wordt uitgesproken als je de letter langer vasthoudt, dus druk je een B in en houd je deze vast, dan zegt Talkback Bravo. Dit gedrag vertoont hij ook als je teken voor teken door een tekst scrollt. Verder zegt hij alleen nog 'bezig met bewerken' als er ook echt een toetsenbord zichtbaar is. Verder meldt google 'Vele bug fixes', maar daar zie ik niet echt veel van terug.

Kortom: handige nieuwe functie, maar dit wordt een duidelijk minder spectaculaire release dan 4.2.

Spotify brengt talkback-vriendelijke verbeteringen aan

Onlangs verscheen er een Spotify update met maar één nieuwe functie, die door het bedrijf werd omschreven als: "Onze meldingen en onze startschermwidgets werken nu perfect samen met talkback."

Wat mij betreft is het belangrijkste nieuws uit deze zin dat men zich bij Spotify bewust is van talkback en dat daar in de app rekening mee gehouden kan/moet worden. Maar wat is er nu daadwerkelijk veranderd?

De app

Toegegeven, er wordt geen melding gemaakt van verbeteringen in de app, maar omdat ik daar toch vaak begin, moest ik daar natuurlijk ook even naar kijken. De enige verbetering die ik zie is dat de Afspeel knop op het samenvattingsscherm nu gelabeld is. Click je door op een album of afspeellijst, dan zijn alle knoppen in het detailscherm ongelabeld.

Widgets

Ik kende alleen de lockscreen widget van spotify, maar er blijkt ook een widget te zijn, die op een homescherm geplaatst kan worden, en die ongeveer dezelfde functies heeft als de locscreen widget. Laatstgenoemde verschijnt in het ontgrendelscherm en was tot nu toe niet gelabeld. Sinds de update van vandaag is dit probleem opgelost, en is er ook nog een knop bijgekomen om de hele widget van het lockscreen te halen.
De lockscreen widget is alleen zichtbaar als spotify actief is. De andere widget staat altijd op het scherm, maar de knoppen voor vorige nummer, afspelen/onderbreken en voldende nummer zijn alleen actief als spotify is gestart. De linker knop in de widget doet dit, waarna je wordt gedriop in de nog niet helemaal toegankelijke app. Zodra je in die app muziek bent gaan afspelen, worden de knoppen in de widgets actief en kun je de app dus verlaten.

Talkback 4.2.0 nu voor iedereen beschikbaar

Talkback 4.2.0 is sinds vorige week voor iedereen beschikbaar. Sinds de eerste béta, zijn er geen functies toegevoegd, alleen wat vertalingen aangepast en foutjes in de nieuwe functies opgelost. De beschrijving van wat er nieuw is, kun je hier nog eens nalezen.

Toegankelijke weer app Weather Timeline

Af en toe zie je in het voorbijgaan een programma genoemd worden, dat dan bij nadere inspectie een heel handig en ook nog prima toegankelijk programma blijkt te zijn. Deze keer is Weather Timeline de gelukkige. De playstore link is: deze.

Wat doet de app

De app kan van de huidige locatie, of van een aantal zelfgekozen plaatsen de weersverwachting per uur, per dag en per week geven. Er zijn er ongetwijfeld meer die dit doen, maar de meesten laten ergens halverwege wel een paar steken vallen, zodat ze met talkback moeilijk te gebruiken zijn. Deze app werkt prima met talkback. Verder heeft de app een tijdmachine, waarmee het weer in de toekomst (zeg volgend jaar) voorspeld kan worden, maar wat ik zelf veel leuker vind, het weer van een bepaalde datum uit het verleden kan worden bekeken. Discussies als: "volgens mij was het weer vorig jaar met pinkster een stuk slechter", zijn nu snel afgelopen, als je tenminste weet te achterhalen op welke datum pinkster vorig jaar was. Er kan ook gekozen worden uit een aantal weer aanbieders. In het instellingenscherm kun je zien wat iedere weeraanbieder van het huidige weer in de gekozen plaats vindt,.

Toegankelijkheid van de app

De app werkt prima met talkback, zoals hierboven al gezegd. Als kalender voor de tijdmachine wordt dezelfde kalender gebruikt als in de Google agenda, en die is na enig wennen prima te gebruiken. Alleen de knop om een plaats toe te voegen heeft geen label, maar aangezien dat de enige knop zonder label is, overleef je dat ook wel weer. De standaard kleurstelling van de app schijnt niet erg prettig te zijn voor mensen die last hebben van al het licht dat van het scherm komt, maar deze is volledig aan te passen in het instellingenscherm.

Kosten en conclusie

De app koste toen ik hem kocht 69 cent. Nadat Google nieuws en weer redelijk onbruikbaar is geworden, ben ik blij met deze ap. De tijdmachine is een leuke toevoeging.

TalkBakc 4.2.0 beta 1 met veel nieuws

Op 22 april bracht Google de eerste beta van een nieuwe talkback versie uit. In tegenstelling tot wat we het laatste jaar zagen, bevat deze versie een aantal nieuwe functies.

in- en uitschakelen van talkback via de volumeknoppen

Tot nu toe moest je, als je talkback wilde onderbreken, naar het global context menu en daar op 'feedback onderbreken' clicken. Vanaf nu is het mogelijk om talkback te onderbreken door beide volumeknoppen iets langer dan een seconde ingedrukt te houden. Nogmaals indrukken van de volumeknoppen activeert talkback weer. Ook de andere methodes om talkback te activeren, zoals vergrendelen en weer ontgrendelen van het scherm werken nog steeds.

Dimmen van het scherm

Het is nu mogelijk om in de talkback instellingen aan te geven dat het scherm gedimd moet worden. Nadat dit is bevestigd, verschijnt er een teller op het scherm die terugtelt vanaf 3 minuten, terwijl op het scherm een mededeling voor de ziende mens staat, waarin wordt uitgelegd hoe je het scherm weer zichtbaar kunt krijgen. Na die 3 minuten wordt het scherm helemaal donker.

Alle gebaren vrij toe te wijzen aan TB fncties

Tot nu toe was het zo dat alleen de gebaren met een hoek erin vrij toegewezen konden worden aan een functie. Vanaf nu kan ieder gebaar aan iedere willekeurige functie worden gekoppeld. Dit doe je in gebaren beheer in de talkback instellingen.

Toetscombinaties toe te wijzen aan talkback functies

Toetscombinaties op een BlueTooth toetsenbord kunnen nu vrij worden gekoppeld aan Talkback functies

Context menu's nu ook als lijst beschikbaar.

Er is nu een instelling in talkback waarmee wordt aangegeven of talkback de context menu's als wiel of als lijst moet laten zien.

Verbeterde scrolling

Het scrollen in lijsten ging niet altijd goed. Het lijkt een stuk beter te gaan b.v. in de NOS app worden geen artikelen meer overgeslagen als er gescrold wordt.

Eerste indruk

De nieuwe functies werken goed. Wel heeft deze versie de nijging wat meer te zeggen dan strikt noodzakelijk is. B.V . als een pagnia wordt geopend meldt hij eerst "0 van 100", om daarna de juiste informatie over een lijst te geven. Ook zijn nog niet alle nieuwe teksten vertaald.

Om de nieuwe beta te kunnen gebruiken, moet je je als tester laten registreren bij Google. De procedure hiervoor heb ik hier al eens beschreven.